İşçinin Ödenmeyen Ücret Alacağına Karşılık İşverene Ait Eşyayı Alıkoyması Mümkün mü?

İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklarda sıkça karşılaşılan durumlardan biri, işçinin ödenmeyen ücret, kıdem veya diğer işçilik alacaklarının varlığını gerekçe göstererek işverene ait araç, bilgisayar, telefon, ekipman veya benzeri eşyaları iade etmemesidir. Uygulamada bu davranış zaman zaman “hapis hakkı” olarak nitelendirilse de, Türk hukukunda işçinin ücret alacağına dayanarak işverene ait eşyayı tek taraflı şekilde alıkoymasına imkân tanıyan genel bir düzenleme bulunmamaktadır.

Ceza hukuku bakımından ise bu tür eylemler, somut olayın özelliklerine göre Türk Ceza Kanunu’nun 155/2. maddesinde düzenlenen hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu gündeme getirebilir. Hangi hallerde bu suçun oluşması söz konusu olabilir:

1-Öncelikle eşyanın işçiye iş ilişkisi nedeniyle hukuka uygun şekilde teslim edilmiş olması gerekir. Şirket aracının, dizüstü bilgisayarın, cep telefonunun veya işin yürütülmesi amacıyla teslim edilen diğer ekipmanların bu kapsamda değerlendirilmesi mümkündür.

2-İşçinin, kendisine işin görülmesi amacıyla teslim edilen bu eşyaları, ücret alacağını tahsil etmek amacıyla iade etmeyerek üzerinde fiilî hâkimiyet kurmaya devam etmesi ve bunu işverene karşı bir baskı aracı olarak kullanması hâlinde, somut olayın özelliklerine göre hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunun unsurları oluşabilir.

Nitekim burada hukuka aykırılık, eşyanın ilk kez ele geçirilmesinden değil; teslim amacına aykırı şekilde kullanılmasından veya iade yükümlülüğüne rağmen alıkonulmasından kaynaklanmaktadır. Bu yönüyle eylem, çoğu durumda hırsızlık suçundan ayrılır ve güveni kötüye kullanma kapsamında değerlendirilir.

Elbette somut olayda, işçinin eşyayı hangi amaçla elinde tuttuğu, iade iradesinin bulunup bulunmadığı, taraflar arasındaki yazışmalar, işverenin talepleri ve diğer deliller suçun vasfının belirlenmesinde önem taşır.

Sonuç olarak, işçinin ücret alacağının bulunması, işverene ait eşyayı alıkoymasını hukuka uygun hâle getirmez. İşçilik alacaklarının tahsili için işçi, İş Kanunu ve ilgili mevzuatta öngörülen arabuluculuk, dava ve icra yolları kullanılmalıdır.