İstihkak Davalarında Organik Bağ Hangi Hallerde İspatlanmış Sayılır?

İcra takiplerinde haczedilen malların gerçekte üçüncü kişiye ait olduğu iddiasıyla açılan istihkak davaları, uygulamada sıklıkla karşılaşılan dava türlerinden biridir. Özellikle borçlu ile üçüncü kişi arasında “organik bağ” bulunduğunun tespiti, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilmektedir. Peki, organik bağ nedir ve hangi durumlarda mahkemeler tarafından ispatlanmış kabul edilmektedir?

Organik Bağ Nedir?

Organik bağ; borçlu ile üçüncü kişi arasında hukuken veya fiilen mevcut olan, mal kaçırma amacı taşıyabilecek ölçüde yakın ekonomik ve yönetsel ilişkiyi ifade eder. Organik bağın varlığı halinde, haczedilen malların gerçekte borçluya ait olduğu yönünde kuvvetli bir karine oluşabilir.

Hangi Hallerde Organik Bağın Varlığı Kabul Edilebilir?

1. Ortakların veya Yöneticilerin Aynı Kişiler Olması

Borçlu şirket ile üçüncü kişi şirketin ortaklarının, yöneticilerinin veya temsilcilerinin aynı kişiler olması ya da yakın akrabalık ilişkisi içinde bulunmaları organik bağın göstergelerinden biri olarak değerlendirilebilir.

2. Aynı Adreste Faaliyet Gösterilmesi

Borçlu ve üçüncü kişi şirketlerin aynı iş yerinde faaliyet göstermesi, aynı depo veya ofisi kullanması, tabelalarının birlikte bulunması organik bağın varlığına işaret edebilir.

3. Çalışanların İki Şirkette de Çalıştırılması

Her iki şirketin aynı çalışanları çalıştırması, personel giriş çıkışlarının birbirine karışması veya çalışanların fiilen her iki şirkette görev yapması mahkemeler tarafından dikkate alınmaktadır.

4. Ticari Faaliyetlerin Birbirinin Devamı Niteliğinde Olması

Borçlu şirket faaliyetini sonlandırdıktan hemen sonra aynı iş kolunda, aynı müşteri çevresiyle ve aynı ekipmanlarla yeni bir şirket kurulması durumunda organik bağ bulunduğu kabul edilebilmektedir.

5. Demirbaş ve Makinelerin Ortak Kullanılması

Haciz mahallindeki makine, ekipman, araç ve demirbaşların hem borçlu hem de üçüncü kişi tarafından kullanılması, mülkiyetin gerçekte kime ait olduğu konusunda şüphe doğurur.

6. Ticari Defter ve Belgelerin İç İçe Geçmesi

Borçluya ait fatura, irsaliye, kaşe, ticari defter ve belgelerin üçüncü kişinin iş yerinde bulunması yahut her iki şirketin ticari kayıtlarının birbirine karışmış olması organik bağın önemli göstergelerindendir.

Yargıtay’ın Yaklaşımı

Yargıtay uygulamasında tek bir olgu organik bağın varlığı için her zaman yeterli görülmemektedir. Mahkemeler, somut olayın tüm özelliklerini birlikte değerlendirerek borçlu ile üçüncü kişi arasında ekonomik ve fiili bütünlük bulunup bulunmadığını araştırmaktadır. Özellikle aynı adres, ortak yönetim, faaliyet devamlılığı ve malvarlığının iç içe geçmiş olması gibi olguların birlikte bulunması halinde organik bağın varlığı kabul edilebilmektedir. Bu nedenle istihkak davalarında tarafların ticari kayıtları, SGK kayıtları, vergi kayıtları, şirket ortaklık yapıları ve haciz mahallindeki fiili durum büyük önem taşımaktadır.